Boşanma davası, mahkemeye sunulan bir dilekçe ile başlar ve davanın seyri büyük ölçüde bu dilekçenin nasıl hazırlandığına bağlıdır. Dilekçe, tarafların kimlik bilgilerinden dayanılan hukuki sebeplere, ileri sürülen delillerden talep edilen sonuca kadar davanın çerçevesini çizer; mahkeme, kural olarak dilekçede belirtilenlerle bağlı kalarak yargılamayı yürütür.
Aşağıda boşanma dilekçesinin hangi unsurları içermesi gerektiği, anlaşmalı ve çekişmeli dilekçeler arasındaki farklar, dilekçeye eklenmesi gereken belgeler ile harç ve yetkili mahkeme konuları genel hatlarıyla ele alınmıştır. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut duruma göre bir değerlendirme yapılması önerilir.
✧ İçindekiler
Boşanma Dilekçesinde Hangi Unsurlar Bulunmalıdır?
Boşanma dilekçesi de diğer dava dilekçeleri gibi Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119'da sayılan şekil şartlarına tabidir. Bu madde uyarınca dilekçede mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, varsa kanuni temsilci ya da vekilin bilgileri, davanın konusu, davacının dayandığı vakıaların sıra numarası altında açık özeti, bu vakıaların hangi delillerle ispat edileceği, dayanılan hukuki sebepler ve talep sonucu yer almalıdır.
HMK m.119/2 uyarınca, dilekçede bu unsurlardan bir kısmının eksik olması durumunda dava hemen reddedilmez; hâkim, eksikliğin tamamlanması için bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır. Bu nedenle dilekçenin ilk sunumda eksiksiz ve tutarlı hazırlanması, sürecin gecikmeden ilerlemesi bakımından önem taşır.
Anlaşmalı Boşanma Dilekçesi Nasıl Farklılaşır?
Taraflar boşanmanın kendisi ve sonuçları konusunda uzlaşmışsa dilekçe, TMK m.166/3 hükmüne göre hazırlanır. Bu maddeye göre anlaşmalı boşanmadan söz edilebilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve tarafların ya birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir.
Anlaşmalı dilekçede, çekişmeli dilekçeden farklı olarak kusur isnadı veya ayrıntılı delil listesi yerine, tarafların boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat, mal paylaşımı gibi) ve varsa çocukların velayeti/kişisel ilişki düzeni konusunda vardıkları mutabakat aktarılır. Dilekçeyle birlikte, her iki tarafça imzalanmış bir boşanma protokolünün de dosyaya sunulması gerekir; hâkim duruşmada tarafları bizzat dinleyip iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse protokolü onaylar.
Çekişmeli Boşanma Dilekçesi Nasıl Farklılaşır?
Taraflar boşanma konusunda veya boşanmanın sonuçlarında anlaşamıyorsa dilekçe çekişmeli usule göre hazırlanır. Bu durumda davacının, dayandığı boşanma sebebini (TMK m.161-166 arasında düzenlenen özel veya genel sebeplerden hangisine dayandığını) ve bu sebebi destekleyen olguları HMK m.119 uyarınca sıra numarası altında açıkça özetlemesi gerekir.
Çekişmeli dilekçede ayrıca hangi delillerle hangi iddianın ispatlanacağının belirtilmesi beklenir; tanık listesi, yazışmalar, fotoğraflar veya banka kayıtları gibi deliller dilekçede sayılıp dava dosyasına sunulur. Talep sonucu kısmında ise yalnızca boşanma değil; varsa nafaka, velayet, maddi/manevi tazminat ve mal paylaşımına ilişkin talepler de açıkça yazılmalıdır, zira mahkeme kural olarak talep edilmeyen bir hususta karar veremez.
Dilekçeye Hangi Belgeler Eklenmelidir?
Sürecin türüne göre değişmekle birlikte dilekçeyle birlikte genellikle şu belgelerin sunulması istenir:
- Nüfus cüzdanı/kimlik fotokopisi ve güncel nüfus kayıt örneği
- Evlilik cüzdanı fotokopisi
- Anlaşmalı süreçte, taraflarca imzalanmış boşanma protokolü
- Varsa müşterek çocuklara ilişkin nüfus kayıt bilgileri
- Nafaka veya tazminat talebine dayanak oluşturacak gelir/mal varlığı belgeleri
- Çekişmeli süreçte, iddia edilen sebebi destekleyen delil örnekleri
Mahkeme, dosyanın seyrine göre ek belge veya bilgi talep edebilir; bu nedenle eksik bırakılan bir husus, sürecin ilerleyen aşamalarında ayrıca zaman kaybına yol açabilir.
Harç ve Masraflar Ne Şekilde Belirlenir?
Boşanma davası açılırken başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı gibi kalemlerin dava açılışında yatırılması gerekir. Talep edilen nafaka, tazminat veya mal paylaşımı alacağının miktarına göre nispi harç hesabı da gündeme gelebilir. Harç ve gider avansı tutarları her yıl güncellenen tarifeler üzerinden belirlendiğinden, başvuru anında geçerli olan güncel tutarların teyit edilmesi gerekir.
Anlaşmalı boşanmada avukatlık ücreti ve harç kalemleri tarafların kendi aralarındaki mutabakata göre şekillenebilirken, çekişmeli süreçte davanın sonucuna göre yargılama giderlerinin taraflar arasında ne şekilde paylaştırılacağı mahkemece karara bağlanır. Somut dosyaya göre değişen bu kalemler hakkında dava açılmadan önce bilgi alınması faydalı olur.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir?
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme ise TMK m.168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Dilekçenin doğru mahkemeye, doğru içerikle sunulması sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından belirleyicidir. Dilekçe hazırlığı ve dava süreciyle ilgili daha kapsamlı bilgi için İzmir boşanma avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz. Karabağlar başta olmak üzere Konak, Buca ve Balçova'da aile hukuku süreçlerinde destek sağlanmaktadır.
✧İlgili Yazılar
Av. Mehmet Yücesoy
İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık
Hukuki süreçleriniz ve ihtiyaçlarınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Hemen İletişime Geçin