Boşanma Davası

Boşanma davası, eşlerden birinin ya da anlaşmalı süreçte her ikisinin birlikte, yerleşim yeri aile mahkemesine (aile mahkemesi bulunmayan yerlerde görevli asliye hukuk mahkemesine) dilekçeyle başvurmasıyla başlar. Görevli mahkeme aile mahkemesi, yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Dava, dilekçenin mahkeme kalemine sunulması ve harç/gider avansının yatırılmasıyla resmen açılmış sayılır. Mahkeme, dilekçedeki eksiklik veya usul hatalarını tespit ederse tarafa tamamlama süresi verebilir; bu nedenle dilekçenin ilk aşamada doğru hazırlanması önem taşır.

Sürecin türüne göre değişmekle birlikte genel olarak şu belgeler talep edilir:

• Dava dilekçesi ve varsa ekleri
• Nüfus cüzdanı fotokopisi ve güncel nüfus kayıt örneği
• Evlilik cüzdanı fotokopisi
• Anlaşmalı boşanmada taraflarca imzalanmış boşanma protokolü
• Varsa çocukların nüfus kayıt bilgileri ve okul/sağlık durumuna ilişkin belgeler
• Gelir durumu, mal varlığı gibi nafaka/tazminat taleplerine dayanak oluşturacak belgeler

Çekişmeli davalarda ayrıca iddia edilen boşanma sebebini destekleyen deliller (yazışmalar, tanık listesi, fotoğraf, banka kayıtları vb.) dosyaya sunulur.

TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmadan söz edilebilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Taraflar ya birlikte başvurur ya da bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul eder. Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında hazırlanan protokol üzerinde tarafların anlaşmış olması ve bu anlaşmanın duruşmada hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.

Hâkim, tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirirse protokolü onaylar; gerekli görürse çocuklarla ilgili düzenlemelerde değişiklik önerebilir. Protokolün eksiksiz ve tutarlı hazırlanması, davanın tek celsede sonuçlanma ihtimalini artıran bir unsurdur.

Taraflar boşanma konusunda veya boşanmanın sonuçlarında (velayet, nafaka, mal paylaşımı, tazminat) anlaşamazsa süreç çekişmeli boşanmaya döner. Bu durumda davacı, dayandığı boşanma sebebini ve buna ilişkin delillerini dilekçesinde göstermek zorundadır.

Çekişmeli süreçte taraf beyanları, tanık anlatımları, sosyal inceleme raporları ve gerektiğinde bilirkişi incelemeleri üzerinden bir yargılama yürütülür. Sürenin uzunluğu; delil durumuna, tarafların taleplerine ve mahkemenin iş yüküne göre değişkenlik gösterir.

Türk Medeni Kanunu, özel ve genel olmak üzere iki tür boşanma sebebi öngörmüştür. Özel sebepler kanunda tek tek sayılmıştır:

• Zina (TMK m.161): Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğünü ihlal etmesi.
• Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış (TMK m.162): Eşe yönelik ağır fiziksel veya onur kırıcı eylemler.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme (TMK m.163): Küçük düşürücü bir suçtan mahkûmiyet ya da haysiyetsiz bir yaşam sürme.
• Terk (TMK m.164): Eşlerden birinin ortak hayata son vererek belirli bir süre geri dönmemesi.
• Akıl hastalığı (TMK m.165): Evlilik birliğinin bu nedenle diğer eş için çekilmez hale gelmesi ve durumun resmî sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi.

Bunların yanında TMK m.166/1'de düzenlenen genel boşanma sebebi, uygulamada en sık başvurulan sebeptir: "Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir." Hangi sebebin somut olaya uygun düştüğü ve ispat yükünün nasıl karşılanacağı, dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Boşanma sürecine ve olası sonuçlarına ilişkin daha kapsamlı bilgi için boşanma ve aile hukuku hizmetlerimize ilişkin sayfamızı inceleyebilirsiniz. Karabağlar, Konak ve Buca başta olmak üzere İzmir genelinde aile hukuku süreçlerinde destek sağlanmaktadır.

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık