Babalık Davası

Babalık davası, evlilik dışında doğan bir çocuk ile biyolojik babası olduğu ileri sürülen kişi arasındaki soybağının, mahkeme kararıyla hukuken kurulmasını sağlayan davadır. Çocuğun anası belli olduğu ve çocuk ile başka bir erkek arasında zaten kurulmuş bir soybağı bulunmadığı hallerde bu yola başvurulabilir.

Örneğin evli bir kadının eşinden başka bir erkekten hamile kalması ve çocuğun evlilik birliği içinde doğması durumunda, Türk Medeni Kanunu'ndaki karine gereği çocuk kural olarak anasının eşine bağlanır. Böyle bir durumda babalık davası açılabilmesi için öncelikle mevcut soybağının ortadan kaldırılması gerekir.

Babalık davasını açma hakkı, Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesi uyarınca ana ve çocuğa aittir. Baba olduğunu iddia eden erkeğin bu davayı açma hakkı bulunmamaktadır; kanun koyucu, koşulları taşıması hâlinde bu kişiye soybağını tanıma yoluyla kurma imkânı tanımıştır.

• Ana ve çocuk, dava hakkını birlikte veya ayrı ayrı kullanabilir.
• Taraflardan birinin açtığı dava diğeri için kesin hüküm oluşturmaz; her biri kendi davasını ayrı ayrı sürdürebilir.
• Ananın ya da çocuğun davadan feragat etmesi veya sulh olması, diğerinin dava hakkını etkilemez.
• Dava hakkından, dava açılmadan önce feragat edilemez.

Çocuk henüz ergin değilse davada kural olarak kayyım tarafından temsil edilir. Ana tarafından açılan davada soybağının kurulması yanında, doğum nedeniyle ortaya çıkan bazı maddi zararların ve çocuğun yararına nafakanın da talep edilmesi mümkündür; bu kalemler somut dosyaya göre ayrıca değerlendirilir.

Babalık davası, baba olduğu iddia edilen kişiye karşı açılır. Bu kişi vefat etmişse dava mirasçılarına yöneltilir; mirasçı bulunmaması hâlinde miras Hazineye kaldığından, dava Hazineye karşı da açılabilir. Bu bakımdan Hazine, davayı açan değil davanın yöneltilebileceği taraflardan biri olarak gündeme gelir.

Kanun koyucu, soybağının kurulmasını kamu düzenini ilgilendiren bir konu olarak gördüğünden, davayı açan tarafa durumu Cumhuriyet savcısına ve Hazineye bildirme (ihbar) yükümlülüğü getirmiştir. Bu ihbar üzerine savcılık ve Hazine, dosyanın seyrinden haberdar olur ve kamu düzeni gerekçesiyle sürece dahil olabilir. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi usule ilişkin bir eksiklik oluşturabileceğinden, dava açılırken bu hususa dikkat edilmesi önerilir.

Türk Medeni Kanunu'nun 303. maddesi, babalık davasının hangi süre içinde açılması gerektiğini düzenler. Buna göre ana, davasını çocuğun doğumundan önce de açabilir; ancak dava hakkı, kural olarak doğumdan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Gecikmeyi haklı gösteren bir neden varsa, bu bir yıllık süre söz konusu nedenin ortaya çıktığı ya da öğrenildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Çocuğun dava açma hakkına ilişkin süre bakımından geçmişte farklı uygulamalar ve yüksek yargı kararları söz konusu olmuştur; bu nedenle çocuk tarafından açılacak davalarda güncel süre uygulamasının, davanın açılacağı tarihteki mevzuat ve içtihat esas alınarak ayrıca teyit edilmesi gerekir. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, sürenin geçirilmesi davanın esasa girilmeden reddedilmesi sonucunu doğurabilir; bu bakımdan sürelerin somut olaya göre bir hukuk danışmanı ile değerlendirilmesinde fayda vardır.

Babalık davalarında iddianın ispatı bakımından en sık başvurulan yöntemlerden biri DNA incelemesidir. Bu inceleme, örnek alınan kişi ile çocuk arasındaki biyolojik bağı çok yüksek bir doğruluk oranıyla ortaya koyabilmektedir. Mahkeme, taraflardan birinin talebi üzerine olduğu gibi, resen araştırma ilkesi gereği kendiliğinden de DNA incelemesi yapılmasına karar verebilir.

Hukuken DNA raporu bir bilirkişi incelemesi niteliğinde olup hâkimi bağlamaz; ancak yöntemin bilimsel güvenilirliği nedeniyle uygulamada mahkemeler genellikle bu sonuçlara göre karar oluşturur. Örnek vermekten kaçınan tarafa yönelik olarak, incelemenin sağlık açısından tehlike oluşturmaması ve uyuşmazlığın çözümü için gerekli olması şartıyla, zorla örnek alınmasına karar verilmesi de mümkündür. Bunun yanında tanık beyanı, yazışmalar ve ilişkinin varlığına dair diğer deliller de babalık karinesinin oluşmasında dikkate alınabilir.

Mahkeme kararıyla soybağı kurulduğunda çocuk, hukuken baba yönünden de soybağı bulunan bir çocuk statüsüne kavuşur. Bunun başlıca sonuçları şu şekilde özetlenebilir:

• Nafaka: Çocuğun bakım ve eğitim giderleri için babadan nafaka talep edilebilir; nafaka miktarı ve süresi tarafların ve çocuğun koşullarına göre belirlenir.
• Miras hakkı: Soybağının kurulması ile çocuk, babası yönünden kanuni mirasçılık sıfatını kazanır.
• Soyadı ve nüfus kaydı: Kararın kesinleşmesiyle çocuğun nüfus kaydında baba bilgisi işlenir; soyadına ilişkin sonuçlar mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
• Velayet ve kişisel ilişki: Soybağının kurulması, velayet ve kişisel ilişki taleplerinin de gündeme gelmesine yol açabilir.

Nafaka talepleri ve hesaplanma yöntemi hakkında daha ayrıntılı bilgiye İzmir nafaka avukatı sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Babalık davasına bakmakla görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan asliye hukuk mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme ise kural olarak taraflardan birinin dava tarihindeki veya çocuğun doğumu anındaki yerleşim yeri mahkemesidir.

Soybağı ve buna bağlı hak taleplerine ilişkin dosyalar, delil durumu ve tarafların koşullarına göre farklılık gösterebilir. Karabağlar, Konak ve Buca başta olmak üzere İzmir genelinde aile hukuku süreçlerinde hukuki destek sağlanmaktadır.

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık