Doğum İzni Kaç Gün Sürer?

İş Kanunu m.74 uyarınca kadın işçilerin doğumdan önce 8 ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebeliklerde doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 hafta daha eklenir. Doğum öncesi izin, kural olarak doğum tarihinden geriye doğru hesaplanan 8 (çoğul gebelikte 10) haftanın başladığı tarihte kendiliğinden başlar.

Kadın işçi, sağlık durumunun uygun olduğunu hekim raporuyla belgelemesi ve isteması hâlinde doğumdan önceki 3 haftaya kadar işyerinde çalışmaya devam edebilir. Bu durumda çalışılan süreler doğum sonrası süreye eklenir. Erken doğum gibi öngörülemeyen hâllerde kullanılamayan doğum öncesi sürenin doğum sonrası izne eklenmesi de mümkündür; bu nedenle sürelerin hesaplanmasında doğumun gerçekleştiği fiilî tarih belirleyicidir.

Tekil gebelikte toplam doğum izni süresi 16 hafta (112 gün), çoğul gebelikte ise doğum öncesi kısmın 2 hafta uzamasıyla toplam 18 hafta (126 gün) olarak uygulanır. Bu süreler asgari süreler olup, hekim raporuyla gerekli görülmesi hâlinde doğum öncesi ve sonrası için ek süre verilmesi de mümkündür.

Doğum İzni Süresi Uzatılabilir mi?

Gebelik veya doğum nedeniyle ortaya çıkan sağlık sorunlarında hekim, isteğe bağlı olarak doğum öncesi ve sonrası sürelere ek istirahat süresi verebilir. Bu ek süreler işçinin genel hastalık izinlerinden ayrı olarak, doğumla ilişkili sağlık raporuna dayanılarak belirlenir; somut duruma göre süre değişebileceğinden güncel sağlık raporu esas alınmalıdır.

16 haftalık (çoğul gebelikte 18 haftalık) doğum sonrası izin süresinin bitiminden itibaren, çocuğun yaşaması kaydıyla kadın işçi isterse ek bir süre için yarım çalışma hakkından yararlanabilir. Bu süre birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda 180 gün olarak uygulanır; çoğul gebelikte bu sürelere 30 gün daha eklenir. Yarım çalışma süresince eksik çalışılan kısım için İŞKUR tarafından belirli şartlarla ödenek sağlanabilir.

Süt İzni Ne Kadardır?

Yarım çalışma hakkının kullanılmadığı veya sona erdiği hâllerde, kadın işçiye bir yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için günlük belirli süre izin verilmesi kanunda öngörülmüştür; bu sürenin hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağına işçi karar verir. Süt izni, günlük çalışma süresinden sayılır.

Doğum izni süresince işveren, kural olarak işçiye ücret ödemekle yükümlü değildir; bu dönemde SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği (rapor parası) sağlanır. Ödeneğin bağlanabilmesi için işçinin doğumdan önceki belirli bir süre içinde yeterli prim gün sayısına sahip olması ve sigortalılığının devam ediyor olması gerekir; somut şartlar SGK mevzuatına göre değerlendirilmelidir. İşyeri uygulamasında bazı toplu iş sözleşmeleri veya iç yönetmelikler bu döneme ilişkin ek ücret öngörebilir; bu durum işyerine özgü belgelerden kontrol edilmelidir.

Doğum izni kullanımı, kanunda işveren tarafından geçerli veya haklı bir fesih nedeni olarak sayılmamıştır. Doğum izni ya da bu izne bağlı yarım çalışma hakkının kullanılması nedeniyle yapılan bir feshin geçerliliği, somut olayda işe iade davası kapsamında değerlendirilir. Doğum sonrası dönemde iş sözleşmesinin feshedildiğini düşünen işçilerin, süreç ve hak kaybı riski nedeniyle bir iş hukuku avukatı ile görüşmesi faydalı olabilir.

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık