Uzman çavuşlar, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında sözleşmeli olarak istihdam edilen askeri personeldir. Bu statü, 4857 sayılı İş Kanunu'na değil kendine özgü bir kamu hukuku rejimine tabidir; bu nedenle sözleşme feshi, tazminat ve dava süreçleri de işçi-işveren ilişkisinden farklı kurallara bağlıdır.
Aşağıda uzman çavuş sözleşmesinin hangi hâllerde feshedilebileceği, fesih türüne göre ikramiye ve tazminat hakkının nasıl şekillendiği ve fesih işlemine karşı başvurulabilecek idari yargı yolu genel hatlarıyla anlatılmaktadır. Somut olayın koşulları (fesih nedeni, hizmet süresi, disiplin durumu) sonucu doğrudan etkilediğinden her olayın kendi şartları içinde değerlendirilmesi gerekir.
✧ İçindekiler
Uzman Çavuş Sözleşmesi Hangi Hallerde Feshedilir?
3269 sayılı Kanun'un 12. maddesi, uzman erbaşların sözleşmesinin sona erme hâllerini düzenler. Buna göre sözleşme; intibak döneminde (ilk beş aylık dönem) göreve uyum sağlayamayanların, kendi isteğiyle ayrılmak isteyenlerin, sicil ve performans yetersizliği bulunanların, sağlık kurulu raporuyla görev yapamayacağı belirlenenlerin, disiplinsizlik veya ceza gerektiren fiiller nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilmesi gerekenlerin sözleşmeleri feshedilerek sona erdirilir.
Sözleşme ayrıca, kurumun ihtiyaç fazlası personel değerlendirmesi veya sözleşme süresinin dolması üzerine yenilenmemesi şeklinde de son bulabilir. Fesih nedeninin hangi kategoriye girdiği, aşağıda açıklanan ikramiye ve tazminat hakkını doğrudan etkiler.
Sözleşme Feshinde İkramiye ve Tazminat Hakkı Nasıl Belirlenir?
3269 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca, hizmet süresi beş yıl ve altında olan uzman erbaşlara ayrılış tarihindeki net aylık tutarının hizmet yılı sayısının iki katıyla çarpılması suretiyle bulunan tutar ikramiye olarak ödenir. Hizmet süresi beş yılı aşanlara bu tutara ek olarak, beş yılı aşan her hizmet yılı için net aylık tutarının bir katı daha ödenir. Toplam ikramiye tutarı, ayrılış tarihindeki net aylığın yirmi katını aşamaz.
İkramiye Ödenmeyen Haller Var mı?
Emeklilik hakkını kazanmış olan uzman erbaşlara bu madde kapsamında ikramiye ödenmez; bu kişiler hakkında ilgili emekli sandığı mevzuatı uygulanır. Sözleşmenin, uzman erbaşın kendi kusuru (disiplinsizlik, ceza alma gibi) nedeniyle feshedilmesi hâlinde de ikramiye/tazminat hakkı doğmaz veya sınırlanır; bu nedenle fesih gerekçesinin doğru tespiti önemlidir.
Fesih İşlemine Karşı Hangi Yargı Yoluna Başvurulur?
Uzman çavuşun sözleşmesinin feshi, bir idari işlem niteliğindedir. Bu nedenle fesih kararına karşı adli yargıda değil, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) çerçevesinde idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir. Dava, işlemin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde açılmalıdır; bu süre kaçırıldığında dava hakkı düşer.
İptal davasında incelenen temel husus, fesih işleminin dayandığı sicil, disiplin veya sağlık kurulu raporlarının hukuka uygun şekilde düzenlenip düzenlenmediği ve idarenin takdir yetkisini usule uygun kullanıp kullanmadığıdır. Dava sürecinde yürütmenin durdurulması talep edilmesi de mümkündür.
Kusurlu ve Kusursuz Fesih Ayrımının Sonuçları Nelerdir?
Sözleşmenin sona erme nedeni, hem ikramiye/tazminat miktarını hem de kişinin ileride yeniden kamu görevine girip giremeyeceğini etkileyebilir. Sağlık nedeniyle veya ihtiyaç fazlası kapsamında yapılan fesihler ile disiplinsizlik nedeniyle yapılan fesihler, sonuçları bakımından birbirinden farklıdır. Bu nedenle fesih gerekçesinin idari işlemde nasıl gösterildiğinin ve buna karşı süresinde itiraz/dava yoluna başvurulmasının, hak kaybının önlenmesi bakımından önemi büyüktür.
✧İlgili Yazılar
Av. Mehmet Yücesoy
İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık
Hukuki süreçleriniz ve ihtiyaçlarınız için hukuki destek almak adına bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Hemen İletişime Geçin