Haberleşmenin Gizliliğini İhlal Suçu ve Cezası

TCK m.132/1 uyarınca kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse cezalandırılır. Suçun konusunu, iki veya daha fazla kişi arasında gerçekleşen ve üçüncü kişilerin bilgisine kapalı tutulmak istenen her türlü haberleşme oluşturur; bu haberleşme yazılı, sözlü veya elektronik ortamda gerçekleşebilir.

Suçun oluşabilmesi için failin, taraf olmadığı bir haberleşmenin içeriğine hukuka aykırı biçimde vakıf olması gerekir. Haberleşmenin bizzat taraflarından birinin, kendisine yöneltilen içeriği diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşa etmesi de kanunda ayrıca düzenlenmiş ve cezalandırılmıştır.

Haberleşmenin gizliliğinin, içeriklerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde verilecek ceza TCK m.132/1'in ikinci cümlesi uyarınca bir kat artırılır. Örneğin taraf olunmayan bir telefon görüşmesinin gizlice kaydedilmesi bu nitelikli hal kapsamında değerlendirilebilir.

Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesi, TCK m.132/2 kapsamında ayrı ve daha ağır bir suç olarak düzenlenmiştir. Haberleşmenin bizzat tarafı olan kişinin, kendisiyle yapılan yazışmayı diğer tarafın rızası olmadan alenen ifşa etmesi ise m.132/3'te ayrı bir fıkra olarak cezalandırılır; ifşa edilen bu içeriğin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur. Ayrıca m.132/4 uyarınca, haberleşme içeriklerinin basın ve yayın yoluyla yayınlanması halinde yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Suçun temel şekli TCK m.132/1 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir; fiilin kayda alma suretiyle işlenmesi halinde bu ceza bir kat artırılır. Haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi m.132/2 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar, kişinin kendisiyle yapılan haberleşmeyi karşı tarafın rızası olmadan alenen ifşa etmesi ise m.132/3 kapsamında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla karşılanmıştır.

Somut dosyada uygulanacak ceza miktarı; failin kastı, fiilin işleniş biçimi ve varsa nitelikli hallerin bulunup bulunmadığına göre mahkeme tarafından değerlendirilir.

Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu, şikayete tabi bir suçtur; bu nedenle soruşturma ve kovuşturmanın yürütülebilmesi mağdurun şikayette bulunmasına bağlıdır. Mağdur, fiili ve failin kimliğini öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayet hakkını kullanmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir ve süre geçtikten sonra yapılan şikayet üzerine soruşturma yürütülemez.

Şikayet süresi içinde başvurulmuş olması kaydıyla dava zamanaşımı TCK m.66'daki genel sürelere göre hesaplanır; suçun temel şekli için bu süre sekiz yıldır. Şikayete bağlı bir suç olduğundan, hüküm kesinleşinceye kadar şikayetten vazgeçilmesi davayı düşürür ve suç, CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir.

Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunda ispat, genellikle haberleşmenin kaydına, ekran görüntülerine, operatör kayıtlarına veya tanık beyanlarına dayanır. Delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş ve usulüne göre dosyaya sunulmuş olması, yargılamanın sağlıklı yürütülmesi bakımından önem taşır. Bu tür delillerin toplanması ve değerlendirilmesi sürecinde bir İzmir ceza avukatı ile çalışmak faydalı olabilir.

Eşimin telefonundaki mesajları okumak suç mu? Rıza olmaksızın bir başkasının yazışmalarına erişmek, evli olunsa dahi TCK m.132 kapsamında değerlendirilebilir; olayın koşullarına göre özel hayatın gizliliğini ihlal (m.134) veya bilişim sistemine girme (m.243) hükümleri de gündeme gelebilir. Bu yolla elde edilen içeriklerin boşanma davasında delil olarak kullanılması ayrıca hukuka aykırı delil tartışması doğurur.

Tarafı olduğum bir görüşmeyi kaydetmek suç mu? Kişinin bizzat taraf olduğu bir görüşmeyi kaydetmesi, kaydın amacı ve kullanılış biçimine göre farklı değerlendirilir; kaydın diğer tarafın rızası olmadan alenen ifşası ise m.132/3 kapsamındadır. Yargıtay, ani gelişen ve başka türlü ispatı mümkün olmayan bir hukuka aykırılığı belgelemek amacıyla yapılan kayıtları bazı kararlarında hukuka uygun saymıştır; bu değerlendirme somut olaya bağlıdır.

İzmir'de şikayet nereye yapılır? Şikayet, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'na (Bayraklı'daki İzmir Adliyesi) veya herhangi bir kolluk birimine yapılabilir; Karşıyaka yargı çevresindeki ilçelerde Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığı yetkilidir. Konak'taki büromuz, İzmir genelinde ceza hukuku süreçlerinde destek sağlamaktadır; bilgi almak için iletişim sayfası kullanılabilir.

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık