Alkollü Araç Kullanma Cezası ne Kadar?

Karayolları Trafik Kanunu m.48 uyarınca, hususi otomobil sürücüleri için yasal alkol sınırı 0,50 promil olarak belirlenmiştir. Bu sınırın altında kalan sürücüler için kural olarak idari yaptırım uygulanmaz; ancak sınırın aşılması halinde idari para cezası, sürücü belgesinin geçici olarak geri alınması ve aracın trafikten men edilmesi söz konusu olabilir.

Uygulamada idari para cezası miktarları ve el koyma süreleri, ilgili mevzuatta öngörülen güncellemelere tabi olduğundan, somut bir olayda uygulanacak tutarın güncel tarifeden teyit edilmesi önem taşır. Aynı şekilde tekrarlanan ihlallerde (tekerrür) yaptırımların daha ağır uygulanabildiği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Ticari amaçla kullanılan araçlar (taksi, minibüs, otobüs, kamyon gibi) ile resmi araç ve kamu hizmet aracı sürücüleri bakımından kanun koyucu çok daha düşük bir eşik öngörmüştür: 0,20 promil. Bu sürücü grubunun taşıdığı sorumluluk ve yolcu/kamu güvenliği gözetildiğinde, hususi araç sürücülerine kıyasla çok daha sıkı bir denetim uygulandığı söylenebilir.

Ticari araç sürücülerinin alkollü olarak trafiğe çıkması, genel kural olarak kabul edilmemekte; bu sınırın aşılması halinde idari yaptırımların yanı sıra, kaza ile birlikte gerçekleşmesi durumunda cezai sorumluluk da gündeme gelebilmektedir.

Kan alkol seviyesinin belirli bir eşiği aşması halinde, olay yalnızca idari bir ihlal olmaktan çıkıp Türk Ceza Kanunu m.179 kapsamında "trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçu bağlamında değerlendirilebilir. Uygulamada, hususi araç sürücülerinde alkol seviyesinin 1,00 promil ve üzerinde ölçülmesi, güvenli sürüş yeteneğinin kaybedildiğine dair bir karine olarak kabul edilmekte ve TCK m.179/3 atfıyla m.179/2 hükmünün uygulanabileceği ifade edilmektedir.

Bu durumda öngörülen yaptırım, somut olayın koşullarına göre üç aydan iki yıla kadar hapis cezası aralığında değerlendirilebilmektedir. Ayrıca, alkol seviyesi daha düşük olsa dahi (hususi araçta 0,50 promil, ticari araçta 0,20 promil ve üzeri) sürücünün bu haldeyken bir trafik kazasına karışması durumunda da cezai sorumluluk doğabilmektedir. Bu tür değerlendirmeler her olayda ayrı ayrı yapıldığından, somut olaya göre değişen bir hukuki nitelendirme söz konusudur.

Alkol sınırının idari eşiği aşması halinde sürücüye idari para cezası uygulanmakta, sürücü belgesi belirli bir süreyle geri alınmakta ve araç trafikten men edilebilmektedir. Alkolmetre ile yapılan ölçümü kabul etmeyen sürücüler için de ayrı ve daha ağır bir idari yaptırım öngörülmüş, ayrıca sürücü belgesine daha uzun süreli el konulabilmektedir.

Cezai boyutun devreye girdiği hallerde ise süreç bir ceza soruşturması şeklinde ilerler; kolluk tutanağı, alkol ölçüm raporu ve varsa kaza tespit tutanağı gibi belgeler soruşturmanın temel dayanaklarını oluşturur. Uygulanan idari yaptırımlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren belirli bir süre içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz yoluna başvurulabilir. İtirazın süresinde ve usulüne uygun yapılması, sürecin sonucu bakımından önem taşımaktadır.

Alkollü araç kullanma nedeniyle idari veya cezai bir işlemle karşılaşan kişilerin, ölçüm koşullarının hukuka uygunluğu, tutanağın usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği ve itiraz süreleri gibi teknik hususlar bakımından bir İzmir ceza avukatı ile değerlendirme yapması faydalı olabilir.

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık