İş Hukuku📅 20.11.2026

Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?

Mobbing, işyerinde bir çalışana yönelik sistematik ve süreklilik arz eden psikolojik baskı, dışlama veya aşağılama davranışlarını ifade eder. Türk hukukunda mobbing kavramı, doğrudan bu isimle değil, Türk Borçlar Kanunu'nun işçinin kişiliğinin korunmasına ilişkin 417. maddesi ve İş Kanunu'nun eşit davranma ile haklı nedenle fesih hükümleri çerçevesinde ele alınır.

Aşağıda mobbingin hukuki unsurları, işverenin bu konudaki sorumluluğu ve mobbinge maruz kalan işçinin sahip olduğu hukuki yollar genel hatlarıyla ele alınmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut duruma göre değerlendirme yapılması önerilir.

Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?

Mobbing, işyerinde bir veya birden fazla kişi tarafından bir çalışana yönelik, belirli bir süreye yayılan, sistematik ve kasıtlı biçimde gerçekleştirilen; çalışanı dışlamayı, yıldırmayı veya işten ayrılmaya zorlamayı amaçlayan davranışlar bütünüdür. Tek seferlik bir tartışma veya olağan işyeri eleştirisi, kural olarak mobbing olarak nitelendirilmez; belirleyici unsur, davranışların süreklilik arz etmesi ve sistematik bir baskı oluşturmasıdır.

Mobbingin Hukuki Dayanağı Nedir?

Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi, işvereni hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermekle, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlü kılmıştır. Bu hüküm, mobbing iddialarının hukuki temelini oluşturur. Ayrıca İş Kanunu'nun 5. maddesindeki eşit davranma ilkesi de, ayrımcılık temelli mobbing iddialarında değerlendirmeye alınan bir başka dayanaktır.

Mobbingin Unsurları Nelerdir?

Bir davranışın mobbing olarak nitelendirilebilmesi için genel olarak şu unsurların bir arada bulunması aranır:

  • Davranışların belirli bir süreye yayılarak tekrarlanması
  • Davranışların işçiyi hedef alması ve kasıtlı biçimde yapılması
  • İşçinin onurunu zedeleyici, dışlayıcı veya yıldırıcı nitelikte olması
  • İşçide psikolojik veya sağlığa ilişkin bir zarar doğurması ya da doğurma potansiyeli taşıması

Bu unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği, olayların bütünsel bir değerlendirmesiyle ortaya konur; tek bir olay değil, davranışların zaman içindeki seyri ve etkisi önem taşır.

İşverenin Mobbing Konusundaki Sorumluluğu Nedir?

Mobbing, işverenin bizzat kendisi tarafından uygulanabileceği gibi, işyerindeki bir yönetici veya başka bir çalışan tarafından da uygulanabilir. İkinci durumda dahi işveren, TBK m.417 uyarınca işçiyi bu tür davranışlardan koruma ve gerekli önlemleri alma yükümlülüğü altındadır. İşverenin mobbing iddiasından haberdar olmasına rağmen önlem almaması, işverenin doğrudan sorumluluğunu doğurabilir.

Mobbinge Maruz Kalan İşçinin Hukuki Yolları Nelerdir?

Mobbinge maruz kaldığını düşünen işçi, öncelikle durumu işverene veya işyerindeki ilgili birime (varsa insan kaynakları, etik kurul gibi) bildirebilir. Mobbingin sürmesi veya işverenin gerekli önlemleri almaması hâlinde işçi, İş Kanunu'nun 24. maddesindeki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık gerekçesiyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir; bu durumda kıdem tazminatına hak kazanır.

Ayrıca işçi, mobbing nedeniyle uğradığı maddi zarar (tedavi giderleri, gelir kaybı gibi) ve manevi zarar için TBK'nın genel hükümleri çerçevesinde işverenden tazminat talep edebilir. Mobbing aynı zamanda hakaret, tehdit veya cinsel taciz gibi bir suç teşkil ediyorsa, ayrıca ceza şikâyetinde bulunulması da mümkündür.

Mobbing İddiasının İspatı Nasıl Yapılır?

Mobbing iddialarının ispatı, davranışların süreklilik arz etmesi ve genellikle tanıksız ortamlarda gerçekleşmesi nedeniyle güçlük taşıyabilir. Yazışmalar (e-posta, mesaj kayıtları), tanık beyanları, sağlık raporları, performans değerlendirme kayıtlarındaki tutarsızlıklar ve varsa iç yazışma/şikayet kayıtları, bu süreçte delil olarak değerlendirilebilir. İspatın sistematik ve zaman çizelgesine dayalı biçimde ortaya konması, iddianın güçlenmesi bakımından önem taşır.

Yargıtay, mobbingin niteliği gereği gizli işlendiğini gözeterek ispatta "şüpheden uzak kesin delil" aramamakta; işçinin iddiasını kuvvetli emarelerle ortaya koymasını yeterli saymakta ve bu durumda aksini ispat yükünün işverene geçtiğini kabul etmektedir. Bu yaklaşım, mobbing davalarında tanık ve yazışma delillerinin bütünsel değerlendirilmesini olağan ispat kurallarına göre daha elverişli kılar.

Sık Sorulan Sorular

Mobbing nedeniyle ceza şikayeti yapılabilir mi? Mobbing tek başına bir suç tipi olarak düzenlenmemiştir; ancak mobbingi oluşturan davranışlar hakaret (TCK m.125), tehdit (m.106), cinsel taciz (m.105) veya eziyet (m.96) gibi suçları oluşturuyorsa Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet edilebilir. Ceza süreci, iş mahkemesindeki fesih ve tazminat taleplerinden bağımsız yürür.

Mobbing için nereye başvurulabilir? İşyerindeki şikayet mekanizmalarının yanı sıra Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ALO 170 hattına ve Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne başvurulabilir; kamu çalışanları için Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman) ve TBMM Dilekçe Komisyonu da yoldur. Bu başvurular, ileride açılacak davada iddianın zamanında dile getirildiğini gösteren belge niteliği taşır.

İzmir'de mobbing davası nerede açılır? Haklı fesih, kıdem tazminatı ve manevi tazminat talepleri için önce Bayraklı'daki İzmir Adliyesi'ndeki İzmir Arabuluculuk Bürosuna başvurulur; anlaşma sağlanamazsa dava aynı adliyedeki iş mahkemelerinde açılır. Mobbing iddiasına ilişkin fesih ve tazminat haklarının değerlendirilmesi hakkında bilgi almak isteyenler İzmir iş hukuku avukatı sayfamızı inceleyebilir; Konak'taki büromuz İzmir genelinde iş hukuku süreçlerinde destek sağlamaktadır.

⚖️

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık

Hukuki süreçleriniz ve ihtiyaçlarınız için profesyonel destek almak adına bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Hemen İletişime Geçin