Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası Nedir?

TCK m.151/1 uyarınca başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi bu suçtan sorumlu tutulur. Malın failin kendisine ait olmaması, yani başkasına ait olması suçun temel şartıdır.

Kanun ayrıca, haklı bir neden olmaksızın sahipli bir hayvanı öldüren, işe yaramaz hale getiren veya değerinin azalmasına neden olan kişiyi de aynı hüküm kapsamında değerlendirmiştir; zira sahipli hayvanlar da malvarlığı unsuru olarak korunmaktadır.

Suçun temel şekli için kanunda dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Hapis cezası ile adli para cezası seçimlik olarak düzenlenmiştir; hangisinin uygulanacağı, zararın kapsamı ve fiilin işleniş biçimine göre mahkeme tarafından takdir edilir.

Mağdurun uğradığı zararın niteliği ve büyüklüğü, cezanın somut olarak belirlenmesinde dikkate alınan unsurlardandır. Ayrıca TCK m.168 uyarınca failin, mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle gidermesi hâlinde ceza soruşturma aşamasında üçte ikisine, kovuşturma aşamasında hüküm verilinceye kadar yarısına kadar indirilir; kısmi giderimde mağdurun rızası aranır. TCK m.167 uyarınca suçun eş, üstsoy, altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeşler gibi yakın akrabalar aleyhine işlenmesi hâlinde ceza verilmez; ayrı yaşayan kardeşler ile aynı konutta yaşayan diğer akrabalar aleyhine işlenmesi hâlinde ise suç şikayete bağlı olur ve ceza yarı oranında indirilir.

TCK m.152, fiilin belirli mallara veya belirli koşullarda işlenmesi halinde daha ağır bir ceza öngörmüştür. Örneğin zararın kamu kurum ve kuruluşlarına ait ya da kamu hizmetine tahsisli mallara, genel bir felakete (yangın, sel, deprem gibi) karşı korunmaya ayrılmış eşya veya tesislere, grev ya da lokavt sürecinde işveren veya işçi kuruluşlarına ait mallara yahut siyasi partilere veya meslek kuruluşlarına ait mallara verilmesi hallerinde, bu nitelikli hal kapsamında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası uygulanır.

Fiilin yakma, yakıcı veya patlayıcı madde kullanma yahut sel, taşkın veya toprak kayması gibi bir sonuca neden olacak şekilde işlenmesi halinde ise, kanunda öngörülen ceza bir katına kadar artırılabilir. Nitelikli hallerde suç şikayete tabi değildir, resen soruşturulur.

Mala zarar verme suçunun temel şekli mağdurun şikayeti üzerine soruşturulur. Mağdur, fiili ve failin kimliğini öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikayet hakkını kullanmalıdır; bu süre hak düşürücü niteliktedir. Buna karşılık TCK m.152'de sayılan nitelikli hallerde şikayet aranmaksızın soruşturma resen yürütülür.

Mala zarar verme suçunun temel şekli, Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer alır; bu durumda soruşturma aşamasında öncelikle uzlaştırma prosedürü uygulanır. Nitelikli hallerde ise uzlaştırma kural olarak uygulanmaz.

Mala zarar verme suçunda ispat; olay yeri incelemesi, güvenlik kamerası kayıtları, tanık beyanları, hasar tespit tutanakları ve varsa bilirkişi raporlarına dayanır. Zararın miktarının ve failin kimliğinin ortaya konulması, sürecin sağlıklı yürütülmesi bakımından önem taşır. Bu konuda bir İzmir ceza avukatı ile çalışmak faydalı olabilir.

Kazara verilen zarar da suç mudur? Hayır. Mala zarar verme suçu yalnız kasten işlenebilir; taksirle (dikkatsizlik veya özensizlikle) verilen zarar ceza hukuku anlamında suç oluşturmaz, ancak zarar görenin Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümlerine göre tazminat talep hakkı saklıdır. Örneğin park hâlindeki bir araca dikkatsizlikle çarpmak suç değil, tazminat konusudur.

Ceza davası açılınca zarar ayrıca istenebilir mi? Evet. Ceza mahkemesi tazminata hükmetmez; mağdur zararını hukuk mahkemesinde açacağı tazminat davasıyla ister. Uzlaştırma aşamasında ise zararın giderilmesi uzlaşma konusu yapılabilir ve uzlaşma sağlanırsa ceza davası açılmaz.

İzmir'de şikayet nereye yapılır? Şikayet, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'na (Bayraklı'daki İzmir Adliyesi) veya kolluğa yapılır; Karşıyaka yargı çevresindeki ilçelerde Karşıyaka Cumhuriyet Başsavcılığı yetkilidir. Davalar asliye ceza mahkemelerinde görülür. Konak'taki büromuz İzmir genelinde ceza hukuku süreçlerinde destek sağlamaktadır; bilgi almak isteyenler iletişim sayfası üzerinden başvuruda bulunabilir.

Av. Mehmet Yücesoy

İzmir Avukat & Hukuki Danışmanlık